© Copyright 2026 | A. Brouwer
Lokale links
• Gemeente Steenwijkerland • Hildo Krop museum • Historische vereniging Steenwijk • Stadsmusem • SteenwijkvestingstadJoodse begraafplaats
Adres: Eesveenseweg Website: Beheerder Nederlands Israëlisch Kerkgenootschap NIK
In Willemsoord, en in de jaren twintig van de negentiende eeuw in
Steenwijkerwold gestichte armenkolonie, was een aparte joodse buurt, de
Jodenpol genaamd.
Deze joodse gemeenschap, die tussen 1830 en 1890 bestond, had een synagoge,
een joodse school en een begraafplaats, gelegen aan De Pol, nabij de huidige
Prins Willem Alexanderstraat.
De begraafplaats wordt door de overheid van Steenwijk onderhouden.
Ook in de nabij gelegen plaatsen Oldemarkt en Kuinre woonden gedurende de
negentiende eeuw enige joodse gezinnen.
Aantal joden in Steenwijk en omgeving:
1795 --32 1809 --78 1840 --284 1869 -- 199 1899--224 1930--
123 1951--23
Het monument.
Vorm en materiaal. Het monument op de Joodse begraafplaats in Steenwijk
(gemeente Steenwijkerland) is een natuurstenen gedenk-steen.
Tekst.
De tekst op de gedenksteen luidt: 'TER NAGEDACHTENIS AAN DE47
ISRAËLITISCHE STADSGENOTEN DIE NIET TERUGKEERDEN 1940-1945.'
Wijziging.
Oorspronkelijk bevond het monument zich in de synagoge. In 1952 is het
gedenkteken overgebracht naar de begraafplaats en ingemetseld boven de
ingang van het metarehuisje.
De geschiedenis.
Het monument op de Joodse begraafplaats in Steenwijk (gemeente
Steenwijkerland) is opgericht ter nagedachtenis aan de joodse medeburgers die
tijdens de Tweede Wereldoorlog door de bezetter zijn gedeporteerd en
omgebracht.
Op de plaquette staat vermeld dat er 47 joodse medeburgers zijn omgekomen
tijdens de oorlog. Uit onderzoek van de heer Jan van Rossum blijkt dat het echter
om 51 slachtoffers gaat. Het is niet precies bekend welke joodse
oorlogsslachtoffers in 1948 met dit monument werden herdacht.
Onthulling. Het monument is onthuld in 1948.
De kinderen kregen aanvankelijk joods onderwijs in een lokaal van de stedelijke school, in 1849 werd een eigen schoolgebouw
opgetrokken. Nog in 1917 werd naast de synagoge een nieuwe joodse school ingericht. Behalve de kerkenraad, het
kerkbestuur en een penningmeester voor het Heilige Land waren in Steenwijk diverse genootschappen en verenigingen voor
o.a. het begrafenis-wezen, zorg voor het interieur van de synagoge en Tora studie. De economische situatie van de
Steenwijkse joden was over het algemeen goed, zij waren voornamelijk actief in de (textiel) handel en de vleeshouwerij. Ook
een grote specerijenhandel had een joodse eigenaar. Een aantal joden uit Steenwijk nam deel aan het stads- en provinciaal
bestuur.
Tijdens de Duitse bezetting werden in Steenwijk dezelfde anti-joodse maatregelen genomen als in de rest van ons land.
In september 1942 werd een aantal joden in een werkkamp bij Staphorst ondergebracht en tewerk-gesteld. Bijna de helft van
de joodse inwoners van Steenwijk heeft de oorlog weten te overleven, meestal in onderduik. De overigen werden naar de
kampen in het Oosten gedeporteerd en zijn daar omgekomen.
De synagoge en het interieur zijn in de oorlog behouden gebleven, ondanks het feit dat het gebouw als opslag gebruikt werd.
Ook de rituele voorwerpen en de Tora-rollen bleven bewaard.
Na de oorlog werd het joodse leven in Steenwijk korte tijd hervat, maar de synagoge werd niet re-gelmatig meer gebruikt. In 1948 werd het gebouw verkocht en
uiteindelijk gesloopt.
Een deel van de rituele voorwerpen werd aan het Joods Historisch Museum geschonken.
De joodse gemeente werd in 1964 opgeheven en bij die van Zwolle gevoegd.
Het bestuur van de stad Steenwijk probeerde rond 1720 meer joodse kooplieden naar Steenwijk te
halen, om de handel te stimuleren. Dit hielp echter weinig toch kwamen er in 1800 meerdere Joodse
gezinnen vestigden. Deze doden werden eerst begraven op de joodse begraafplaats aan de Schapendrift
ten zuiden van Noordwolde, later werd in 1795 begraven in Steenwijk op de joodse begraafplaats aan de
Eesveenseweg, echter in 1807 en in 1860 en voor laatst in 1911 is deze uitgebried.
In 1796 na de burger gelijkstelling ( Gelijke rechten als alle andere burgers) nam het aan joden snel toe in
Steenwijk. Aan het begin van de negentiende eeuw werden de godsdienstoefeningen gehouden in een
privéhuis in Steenwijk.
In 1813 werd een kamer aangekocht in de Gasthuisstraat, die zes jaar later gerenoveerd werd en
uitgebreid tot een echte synagoge. In de vijftiger jaren van de negeniende eeuw leide een intern conflict
over vernieuwingen tot een scheuring binnen de gemeente.
De hereniging in 1869 was aanleiding tot de bouw van een nieuwe synagoge eveneens in de
Gasthuisstraat, op de hoek van de Kornputsingel.
© Copyright 2026 | A.
Brouwer
Lokale links
• Gemeente Steenwijkerland • Hildo Krop museum • Historische vereniging Steenwijk • Stadsmusem • Steenwijkvestingstad
Het bestuur van de stad Steenwijk
probeerde rond 1720 meer joodse
kooplieden naar Steenwijk te
halen, om de handel te stimuleren.
Dit hielp echter weinig toch
kwamen er in 1800 meerdere
Joodse gezinnen vestigden. Deze
doden werden eerst begraven op
de joodse begraafplaats aan de
Schapendrift ten zuiden van
Noordwolde, later werd in 1795
begraven in Steenwijk op de joodse
begraafplaats aan de
Eesveenseweg, echter in 1807 en in 1860 en voor laatst in
1911 is deze uitgebried.
In 1796 na de burger gelijkstelling ( Gelijke rechten als alle
andere burgers) nam het aan joden snel toe in Steenwijk.
Aan het begin van de negentiende eeuw werden de
godsdienstoefeningen gehouden in een privéhuis in
Steenwijk.
In 1813 werd een kamer aangekocht in de Gasthuisstraat,
die zes jaar later gerenoveerd werd en uitgebreid tot een
echte synagoge. In de vijftiger jaren van de negeniende
eeuw leide een intern conflict over vernieuwingen tot een
scheuring binnen de gemeente.
De hereniging in 1869 was aanleiding tot de bouw van een
nieuwe synagoge eveneens in de Gasthuisstraat, op de
hoek van de Kornputsingel.
De kinderen kregen aanvankelijk
joods onderwijs in een lokaal van
de stedelijke school, in 1849 werd
een eigen schoolgebouw
opgetrokken. Nog in 1917 werd
naast de synagoge een nieuwe
joodse school ingericht. Behalve de
kerkenraad, het kerkbestuur en
een penningmeester voor het
Heilige Land waren in Steenwijk
diverse genootschappen en
verenigingen voor o.a. het
begrafenis-wezen, zorg voor het
interieur van de synagoge en Tora studie. De economische
situatie van de Steenwijkse joden was over het algemeen
goed, zij waren voornamelijk actief in de (textiel) handel en
de vleeshouwerij. Ook een grote specerijenhandel had een
joodse eigenaar. Een aantal joden uit Steenwijk nam deel
aan het stads- en provinciaal bestuur.
Tijdens de Duitse bezetting werden in Steenwijk dezelfde
anti-joodse maatregelen genomen als in de rest van ons
land.
In september 1942 werd een aantal joden in een
werkkamp bij Staphorst ondergebracht en tewerk-gesteld.
Bijna de helft van de joodse inwoners van Steenwijk heeft
de oorlog weten te overleven, meestal in onderduik. De
overigen werden naar de kampen in het Oosten
gedeporteerd en zijn daar omgekomen.
De synagoge en het interieur zijn in de oorlog behouden
gebleven, ondanks het feit dat het gebouw als opslag
gebruikt werd. Ook de rituele voorwerpen en de Tora-
rollen bleven bewaard.
Na de oorlog werd het joodse leven in Steenwijk korte tijd
hervat, maar de synagoge werd niet re-gelmatig meer
gebruikt. In 1948 werd het gebouw verkocht en uiteindelijk
gesloopt.
Een deel van de rituele voorwerpen werd aan het Joods
Historisch Museum geschonken.
De joodse gemeente werd in 1964 opgeheven en bij die
van Zwolle gevoegd.
Joodse begraafplaats
Adres: Eesveenseweg Website: Beheerder Nederlands Israëlisch Kerkgenootschap NIK
In Willemsoord, en in de jaren twintig van de
negentiende eeuw in Steenwijkerwold gestichte
armenkolonie, was een aparte joodse buurt, de
Jodenpol genaamd.
Deze joodse gemeenschap, die tussen 1830 en 1890
bestond, had een synagoge, een joodse school en
een begraafplaats, gelegen aan De Pol, nabij de
huidige Prins Willem Alexanderstraat.
De begraafplaats wordt door de overheid van
Steenwijk onderhouden.
Ook in de nabij gelegen plaatsen Oldemarkt en
Kuinre woonden gedurende de negentiende eeuw
enige joodse gezinnen.
Aantal joden in Steenwijk en omgeving:
1795 --32 1809 --78 1840 --284 1869 -- 199
1899--224 1930--123 1951--23
Het monument.
Vorm en materiaal. Het monument op de Joodse
begraafplaats in Steenwijk (gemeente
Steenwijkerland) is een natuurstenen gedenk-steen.
Tekst.
De tekst op de gedenksteen luidt: 'TER
NAGEDACHTENIS AAN DE47 ISRAËLITISCHE
STADSGENOTEN DIE NIET TERUGKEERDEN 1940-
1945.'
Wijziging.
Oorspronkelijk bevond het monument zich in de
synagoge. In 1952 is het gedenkteken overgebracht
naar de begraafplaats en ingemetseld boven de
ingang van het metarehuisje.
De geschiedenis.
Het monument op de Joodse begraafplaats in
Steenwijk (gemeente Steenwijkerland) is opgericht ter
nagedachtenis aan de joodse medeburgers die
tijdens de Tweede Wereldoorlog door de bezetter zijn
gedeporteerd en omgebracht.
Op de plaquette staat vermeld dat er 47 joodse
medeburgers zijn omgekomen tijdens de oorlog. Uit
onderzoek van de heer Jan van Rossum blijkt dat het
echter om 51 slachtoffers gaat. Het is niet precies
bekend welke joodse oorlogsslachtoffers in 1948 met
dit monument werden herdacht.
Onthulling. Het monument is onthuld in 1948.
