Johan van den Kornput

Johan van den Kornput (ook wel Cornput of Corput) (Breda , april 1542 - Gro-

ningen, 17 september 1611) was een Nederlandse militair tijdens de Tachtig-

jarige Oorlog. Hij is vooral bekend van zijn verdediging van Steenwijk in 1580

en 1581. Hij heeft daarover zelf een boekje geschreven onder het

pseudoniem Reinico Fresinga.

Van den Kornput was een telg uit een welgesteld Bredaas geslacht. Een

groot deel van zijn familie was in 1567 gevlucht naar Duisburg en omstreken.

Johan van den Kornput was daar toen al enige jaren in de leer bij Gerard

Mercator. In 1566 had Van den Kornput een stadsgezicht van Duisburg ver-

vaardigd voor de hertog van Kleef. Dit heeft hij gepubliceerd onder de

Latijnse naam J. de Corput Br├Ždanus. Nadien heeft Van den Kornput langs

de Rijn gereisd en heeft onder andere enige tijd onderricht gehad van

Johannes Sturm in Straatsburg.

Sedert 1574 was hij betrokken bij de Opstand.

In 1578 is Van den Kornput actief bij de belegering van Deventer door George

van Lalaing, graaf van Rennenberg, de stadhouder van Friesland, Groningen,

Drenthe en Overijssel. Rennenberg liep echter in 1580 over naar de Span-

jaarden. Hierna vond Van den Kornput Rennenberg tegenover zich bij Steen-

wijk, in een beleg dat van 19 oktober 1580 tot 22 februari 1581 duurde. Van

den Kornput verdedigde de stad met zijn troepen. Rennenberg wist de stad

niet in te nemen en trok weg. In 1582 werd Steenwijk, na het vertrek van Van

den Kornput, alsnog door de Spanjaarden onder Francisco Verdugo

ingenomen.

Johan van den Kornput was hierna

verder actief in de vestingbouw. Zo

ontwierp hij verschillende vesting-

werken voor de vesting bij Delfzijl. In

1581 kwam hij in dienst van de Friese

stadhouder Willem Lodewijk van

Nassau-Dillenburg; hij bleef dat tot zijn dood in 1611. In de jaren tachtig van de 16e eeuw is Van den

Kornput garnizoenscommandant geweest van het Overijsselse Hasselt.

Zijn grootste betekenis ontleent Van den Kornput echter aan zijn betrokkenheid bij de legerhervor-

mingen die door Willem Lodewijk werden geïnitieerd en die van doorslagge-vende betekenis waren

voor het welslagen van de Opstand.

Tien jaar na de inname van Steenwijk, in juni 1592, werden de Spanjaarden weer uit Steen-wijk gejaagd

door de troepen van prins Maurits. Ook Van den Kornput was weer van de partij; hij nam deel aan de

belegering, waarbij hij onder andere uitkijktorens op wielen bouwde om vanuit verschillende punten in

de stad de bezigheden van de vijandelijke troepen te kunnen waarnemen. Deze rijdende uitkijktoren

werd later bekend als "Kornput-toren" of "kijk in de pot". Op 4 juli 1592 gaven de Spanjaarden de verde-

diging van de stad op.

Johan van den Kornput overleed in 1611 in Groningen; zijn laatste jaren had Van den Kornput gesleten als garnizoenscom-mandant van Emden

en Coevorden. Na zijn overlijden werd hij begraven in de Martinikerk aldaar. Van den Kornput was een oom van onder anderen Gerardus Vossius

en van de moeder van Johan de Witt en Cornelis de Witt.