© Copyright 2026 | A. Brouwer
Lokale links
• Gemeente Steenwijkerland • Hildo Krop museum • Historische vereniging Steenwijk • Stadsmusem • Steenwijkvestingstad
In 1974-1981 is de kerk grondig gerestaureerd.
Toen werd het tongewelf weer in al haar ere hersteld en werden resten gevonden
van de fundamenten van de oude toren uit 1200. De schilderingen in de kerk
dateren uit 1633. Blijkens een ingemetselde steen in de muur van het
kerkgebouw heeft men in 1930-1932 het uitwendige van het gebouw
gerestaureerd ,onder beheer van Kerkvoogden L. ten Wolde, president, B. Roeles,
secretaris, H. Van Drosten, J. Schol-ten en A.J. Aberson.
Sinds 1981 bevindt zich in het zuidkoor van de Grote Kerk een 74 cm hoog eiken-
houten beeldje van de heilige Sint Adelbertus. Ooit, in 1570, werd dit beeld door
pastoor J. Roberink uit Steenwijk geschonken aan de eerste aartsbischop van
Utrecht, Frederik Schenck van Toutenburg. Dat gebeurde dus in de tijd dat nog de
naweeën gevoeld werden van de Beeldenstorm.
Mogelijk heeft pastoor Roberink door deze schenking het beeldje voor vernieling
willen behoeden. Het is voor onbepaalde tijd in bruikleen afgestaan door het
Rijks-museum Het Catharijne Convent in Utrecht. De maker van het beeld is
onbekend, Maar wie was deze Adelbertus? Adelbertus was een uit Northumber-
land (Engeland) afkomstige diaken die, samen met Willibrord, in 690 vanuit
Ierland het Kanaal zou zijn overgestoken om in onze streken te prediken en
wonderen te verrichten.
Hij zou een zeer nederig persoon zijn geweest. Na zijn dood op 25 juni 740 werd
hij door de dorpelingen van Egmond begraven en werd er boven zijn graf een
kapelletje gebouwd. Na zijn dood gebeurden er vele wonderen, zodat er veel
pelgrims naar zijn graf kwamen. Nog altijd wordt het gebeente van Adelbertus, de
schutspatroon van Egmond, vereerd in de kapel van het benedictijner klooster in
Egmond-Binnen.
Daar onder het altaar, ligt sinds 1984 de zorgvuldig uit minuscule brokstukjes
gereconstrueerde schedel van Adelbertus. Deze schedel, waarvan de exacte
ouderdom is vastgesteld, werd toen op feestelijke wijze overgebracht van de
Adelbertusakker naar de abdijkerk. Adelbertus wordt in andere bronnen meestal
afgebeeld als aartsdiaken met een geopend boek en een lelie in zijn hand. Omdat
hij van koninklijke afkomst zou zijn, ziet men soms aan zijn voeten een kroon en
een scepter.
Het geheel werd officieel weer in gebruik genomen door Koningin Beatrix en
prins Claus op 2 mei 1981,na een grondige restauratie van 1974 - 1981.
Deze geschiedenis is ongetwijfeld het motief geweest voor het ontwerp van het
thans nog bestaande stadswapen van Steenwijk. Immers hier op treft men Sint
Clemens aan op het anker. Ook de toren is naar hem genoemd. De Grote of Sint
Clemens kerk moet in haar begin stadium van hout zijn geweest. Pas later is dit
bouwwerk in steen verrezen. In 1409 werd het koor gebouwd, het oudste gedeel-
te van de huidige kerk.
In archief stukken van de Nederlandse Hervormde gemeente staat vermeld, dat
Fredericus Bisschop van Utrecht, op 14 november 1422 aan de fabriek meesters
van de Sint Clemens kerk vergund heeft voor zover nodig de altaren in de kerk te
verplaatsen.n 1588 stortte de torenspits in een zeer zware storm bovenop de
kerk. Het stenen gewelf werd vervangen door houten gewelf. In de beneden ver-
dieping bevindt zich nog een sluitsteen met een voorstelling van de heilige Cle-
mens.
Tot 1592 bleef de kerk een Rooms-katholiek met haar altaren.Maar na de
verovering van de stad door de troepen van Prins Maurits werd hij in gericht
voor de protestante eredienst. Veel is uit de kerk helaas verdwenen, maar
aantal graf-zerken in de vloer zijn bewaard gebleven. Het orgel dateert uit 1860
en is gebouwd door Petrus van Oechelen uit Haren
Omstreeks 900 werd op deze plaats een houten kerk gebouwd, later gevolgd door verschillende Romaanse tufstenen en bakstenen vormen. De oudste stukken
omtrent dit bouwwerk dateren uit het jaar 1141 toen de Bisschop van Utrecht de kerk Steenwijk werd geschonken aan het klooster Ruinen. Van oudsher schijnt de
kerk onder bescherming van Sint Clemens te hebben gestaan. Hij was de derde paus en leefde van 88 - 97. Deze heilige was volgens de overlevering de derde
bisschop van Rome na Peterus. In de tijd van de Christen vervolging werd hij op last van Keizer Trajanus aan een anker gebonden en in zee geworpen met het
kennelijke doel hem voor altijd te doen verdwijnen. Maar het lijk van de martelaar spoelde later aan op het strand, zonder het anker. Deze geschiedenis is ongetwijfeld
het motief geweest voor het ontwerp van het thans nog bestaande stadswapen van Steenwijk. Immers hier op treft men Sint Clemens aan op het anker.
< Doen
Grote of Sint Clemenskerk
© Copyright 2026 | A.
Brouwer
Lokale links
• Gemeente Steenwijkerland • Hildo Krop museum • Historische vereniging Steenwijk • Stadsmusem • Steenwijkvestingstad
Omstreeks 900 werd op deze plaats een houten kerk
gebouwd, later gevolgd door verschillende Romaanse
tufstenen en bakstenen vormen. De oudste stukken
omtrent dit bouwwerk dateren uit het jaar 1141 toen
de Bisschop van Utrecht de kerk Steenwijk werd
geschonken aan het klooster Ruinen. Van oudsher
schijnt de kerk onder bescherming van Sint Clemens
te hebben gestaan. Hij was de derde paus en leefde
van 88 - 97. Deze heilige was volgens de overlevering
de derde bisschop van Rome na Peterus. In de tijd
van de Christen vervolging werd hij op last van Keizer
Trajanus aan een anker gebonden en in zee
geworpen met het kennelijke doel hem voor altijd te
doen verdwijnen. Maar het lijk van de martelaar
spoelde later aan op het strand, zonder het anker.
Deze geschiedenis is ongetwijfeld het motief geweest
voor het ontwerp van het thans nog bestaande
stadswapen van Steenwijk. Immers hier op treft men
Sint Clemens aan op het anker.
In 1974-1981 is de kerk grondig
gerestaureerd.
Toen werd het tongewelf weer in al haar ere hersteld
en werden resten gevonden van de fundamenten
van de oude toren uit 1200. De schilderingen in de
kerk dateren uit 1633. Blijkens een ingemetselde
steen in de muur van het kerkgebouw heeft men in
1930-1932 het uitwendige van het gebouw
gerestaureerd ,onder beheer van Kerkvoogden L. ten
Wolde, president, B. Roeles, secretaris, H. Van
Drosten, J. Schol-ten en A.J. Aberson.
Sinds 1981 bevindt zich in het zuidkoor van de Grote
Kerk een 74 cm hoog eiken-houten beeldje van de
heilige Sint Adelbertus. Ooit, in 1570, werd dit beeld
door pastoor J. Roberink uit Steenwijk geschonken
aan de eerste aartsbischop van Utrecht, Frederik
Schenck van Toutenburg. Dat gebeurde dus in de tijd
dat nog de naweeën gevoeld werden van de
Beeldenstorm.
Mogelijk heeft pastoor Roberink door deze schenking
het beeldje voor vernieling willen behoeden. Het is
voor onbepaalde tijd in bruikleen afgestaan door het
Rijks-museum Het Catharijne Convent in Utrecht. De
maker van het beeld is onbekend, Maar wie was deze
Adelbertus? Adelbertus was een uit Northumber-land
(Engeland) afkomstige diaken die, samen met
Willibrord, in 690 vanuit Ierland het Kanaal zou zijn
overgestoken om in onze streken te prediken en
wonderen te verrichten.
Hij zou een zeer nederig persoon zijn geweest. Na
zijn dood op 25 juni 740 werd hij door de dorpelingen
van Egmond begraven en werd er boven zijn graf een
kapelletje gebouwd. Na zijn dood gebeurden er vele
wonderen, zodat er veel pelgrims naar zijn graf
kwamen. Nog altijd wordt het gebeente van
Adelbertus, de schutspatroon van Egmond, vereerd
in de kapel van het benedictijner klooster in Egmond-
Binnen.
Daar onder het altaar, ligt sinds 1984 de zorgvuldig
uit minuscule brokstukjes gereconstrueerde schedel
van Adelbertus. Deze schedel, waarvan de exacte
ouderdom is vastgesteld, werd toen op feestelijke
wijze overgebracht van de Adelbertusakker naar de
abdijkerk. Adelbertus wordt in andere bronnen
meestal afgebeeld als aartsdiaken met een geopend
boek en een lelie in zijn hand. Omdat hij van
koninklijke afkomst zou zijn, ziet men soms aan zijn
voeten een kroon en een scepter.
Het geheel werd officieel weer in gebruik genomen
door Koningin Beatrix en prins Claus op 2 mei
1981,na een grondige restauratie van 1974 - 1981.
Deze geschiedenis is ongetwijfeld het motief geweest
voor het ontwerp van het thans nog bestaande
stadswapen van Steenwijk. Immers hier op treft men
Sint Clemens aan op het anker. Ook de toren is naar
hem genoemd. De Grote of Sint Clemens kerk moet
in haar begin stadium van hout zijn geweest. Pas
later is dit bouwwerk in steen verrezen. In 1409 werd
het koor gebouwd, het oudste gedeel-te van de
huidige kerk.
In archief stukken van de Nederlandse Hervormde
gemeente staat vermeld, dat Fredericus Bisschop van
Utrecht, op 14 november 1422 aan de fabriek
meesters van de Sint Clemens kerk vergund heeft
voor zover nodig de altaren in de kerk te
verplaatsen.n 1588 stortte de torenspits in een zeer
zware storm bovenop de kerk. Het stenen gewelf
werd vervangen door houten gewelf. In de beneden
ver-dieping bevindt zich nog een sluitsteen met een
voorstelling van de heilige Cle-mens.
Tot 1592 bleef de kerk een Rooms-katholiek met
haar altaren.Maar na de verovering van de stad door
de troepen van Prins Maurits werd hij in gericht voor
de protestante eredienst. Veel is uit de kerk helaas
verdwenen, maar aantal graf-zerken in de vloer zijn
bewaard gebleven. Het orgel dateert uit 1860 en is
gebouwd door Petrus van Oechelen uit Haren
